De ontdekking, voorjaar 2004, van een bijzonder graf
Malva Marina Reyes 1934-1943
Veld B rij m graf 18
Malva Marina Reyes.
Klein meisje uit Madrid, Malva Marina,
Ik schenk je bloem noch schelp die ik vond;
Een tak van zout en liefde, hemelschijnsel
Leg ik, aan jou peinzend op je mond.
Federico Garcia Lorca
(Madrid 1934)
Vert: Stefaan van den Bremt.
Wie zouden er rond het grafje hebben gestaan; het witbetegelde grafje nog zonder steentje? De moeder, de pleegouders Hendrik Julsing en Gerdina met de kinderen, Heika, Geesje en Frederik? Natuurlijk ook het kindermeisje, nu mevrouw H. Leys-Bakker.
Allen dachten aan het kleine meisje, wat zo lief lachte en zo graag in de handjes klapte. Het kleine bleke meisje met haar donkere haar en de bijna zwarte zo sprekende ogen.
Malva Marina Reyes.
Wie is haar vader? Zijn naam is Ricardo Neftali Reyes y Basualto en leefde van 1904 tot 1973. Hij werd internationaal bekend onder zijn pseudoniem Pablo Neruda, de grote Chileense dichter, die in 1971 de Nobelprijs voor literatuur ontving.
Gedurende zijn leven was hij in diverse landen Chileens Consul. Malva is zijn enige nakomeling, eveneens enig kind van Maria Antonia Hagenaar (Djokjakarta 1900 - Den Haag 1965).
Pablo Neruda.
Neftali schrijft: een vrouw, een halfbloed, liever gezegd een Hollandse met een paar druppels Maleis bloed, die ik erg aardig vond.
Zij trouwen op 6 december 1930 in Batavia. Hij is Chileens consul en moet regelmatig van standplaats veranderen. Hij moet vertrekken en neemt zijn Maruca mee naar zijn geboorteland. Maruca wordt niet met open armen ontvangen. Men zegt: “Ze is een grote wat excentrieke vrouw en spreekt geen woord Spaans”. Toch leert ze Spaans, wat blijkt uit de brieven die zij later aan haar schoonfamilie schrijft.
Ze moeten weer verhuizen en via Barcelona gaan ze naar Madrid. Daar wordt op 18 augustus 1934, te vroeg, een klein meisje geboren. Malva Marina. Eén keer heeft Neftali over zijn dochtertje aan zijn vader geschreven.
Het is een meisje, héél klein: het weegt slechts 2 kilo en 400 gram. Het heeft moeite gekost haar te laten leven: maar ze is heel mooi, net een popje. Ik hoop dat het vlug een dikkerdje zal worden.
Malva Maria Reyes
Uit de brieven blijkt, dat Maruca trots is op haar Pablito Nerudita. Ze schrijft haar schoonzusje Laura ook over haar zorgen.
Pablo verdient weinig, 400 peso’s, net genoeg om het pension te betalen. Geld voor wijn of druiven hebben we niet. We zoeken een goedkoop huisje of een flat. Het pension bevalt niet: de badkamer is vreselijk, we gaan naar het openbare badhuis, waar we iedere keer 4,40 peso’s moeten betalen. (13 mei 1932).
We maken het goed. Ik ben magerder geworden, ik ben 8 kilo lichter, wat ik prettiger vind. Neftali is dikker, wat hij niet prettig vindt. (8 oktober 1932)
Enkele dagen geleden is Neftali benoemd tot attaché bij de ambassade te Madrid. Wij zijn blij. Madrid is een belangrijke plaats voor zijn boeken. Malva is nu 5 maanden oud en het is een schat. Ze is gegroeid en aangekomen. Ze is nu 71 cm lang, terwijl ze bij de geboorte 47 cm was.
Ik ben bang dat ze net zo groot zal worden als ik. Ze is altijd tevreden, ze huilt nooit, ze lacht de hele tijd. Iedereen houdt veel van haar: vindt haar knap en intelligent. (3 februari 1935)
Op 2 mei 1936 schrijft Maruca:
Ik moet slechte berichten schrijven over onze Malvita. Toen ze een paar maanden oud was, ontdekten we dat als gevolg van haar moeilijke geboorte (hoewel ik daar niet onder geleden heb) haar hoofdje te veel begint te groeien, een ziekte, die de beste doktoren van Parijs en Madrid, niet konden genezen, wat ons wanhopig maakte. Maandenlang hebben we in deze omstandigheden verkeerd, totdat een homeopathische arts ons enige hoop gaf haar te kunnen genezen, waar hij succes mee heeft gehad en nu kunnen we jullie rustig vertellen dat sinds een paar maanden het hoofd van Malvita niet gegroeid is en we hopen dat dat zo blijft.
Overigens is ze steeds gezond geweest, ze heeft veel eetlust en groeit hard. Ze is een beetje achtergebleven door haar ziekte, ze kan nog niet lopen, ze zegt een paar woordjes en ze kan zingen. Ze is mijn engel, altijd even geduldig, altijd goed gehumeurd en vrolijk. Ze is ons nooit tot last, we zijn heel blij met ons dochtertje met haar lieve gezichtje en haar mooie lijfje.
Ze is nu 20 maanden en ze heeft de lengte van een kind van 3 jaar, ze is 88 cm. (…) Neftali is veel aan het werk. (…) De doktersrekeningen hebben ons bijna geruïneerd.
Uw Maruquita.
Gedwongen door de omstandigheden vertrekken moeder en dochter naar Den Haag.
Den Haag, 2 september 1937.
Lieve Mama,
Het is al veel maanden geleden sinds ik jullie geschreven heb. Dat komt omdat we een verschrikkelijke tijd beleefd hebben, oorlog, reizen en heel veel ellende met een ziek kind. Dat alles heeft me de lust tot schrijven benomen, niet door gebrek aan liefde voor jullie.
Neftali is op reis naar Chili. Hij zal jullie alles vertellen. (…) en een stevige omhelzing voor u mijn lieve Mama, van uw dochter Maruca.
Wij vermoeden, dat moeder Maruca niet meer in staat was te zorgen voor haar Malva. Het meisje gaat in 1938 naar haar pleeggezin in Gouda, de familie Julsing in de Noothoven van Goorstraat.
Vanuit Den Haag bezoekt moeder haar dochtertje zeer regelmatig en verwent het met talloze kleinigheden. Tot 2 maart 1943, als om 19.35 uur Malva Marina overlijdt.
Maruca leeft tot 27 maart 1965.
Zij heeft er echter voor gezorgd dat de grafrechten, voor ‘onze’ lieveling tot 2003 betaald zijn.
Briefje grafrechten.
3 september 2005
Een delegatie van de Chileense gemeenschap in Nederland rond het betegeld graf. Zij plaatsten een plaquette om het vergeten dochtertje van Neruda te eren.
Geheel rechts mevrouw H Leys-Bakker, naast haar één van de zonen Julsing en drie plaatsen verder Giny Klatser, zij was het die het grafje ontdekte.
UIT: Stenen tot leven gebracht(Gouda 2007)